Biuletyn Informacji Publicznej

Biuletyn Informacji Publicznej
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Program PHARE oraz Program TRANSITION FACILITY

Menu główne: Biuletyn Informacji Publicznej

Program PHARE oraz Program TRANSITION FACILITY
16 września 2014 / autor: Sławomir Mucha / - odsłon

Program PHARE

Program PHARE (ang. Poland and Hungary Assistance for Reconstructing of their Economies) utworzony został w 1989 r. Był to instrument największej bezzwrotnej pomocy UE dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej w okresie przedakcesyjnym.

Program PHARE w rolnictwie w latach 1990 – 1997

Wysokość wsparcia w ramach programu PHARE dla rolnictwa i obszarów wiejskich oraz przetwórstwa rolno – spożywczego stanowił około 10% ogółu środków przyznawanych Polsce przez Unię Europejską w ramach tego programu.
W trakcie ponad dziesięcioletniej realizacji programu PHARE dokonywała się wyraźna zmiana priorytetów, jak i podejścia do sposobu zarządzania i finansowania podejmowanych działań. W pierwszych latach wdrażania, pomoc koncentrowała się głównie na dostawach rzeczowych. W kolejnych latach dominowała pomoc techniczna w formie doradztwa, szkoleń, transferu know – how z zakresu wiedzy rolniczej, organizacji i zarządzania, sprzyjająca upowszechnianiu zasad gospodarki rynkowej.
Od 1998 r. w ramach tzw. nowej orientacji, program PHARE został ukierunkowany ,,na dostosowanie do akcesji”, odchodząc od wcześniejszego podejścia ,,pod potrzeby”, zalecanego krajom kandydującym. Priorytety dla każdego kraju zostały określone w dokumencie UE pt. ,,Partnerstwo dla Członkostwa”, który stanowił podstawę przygotowania „Narodowego Programu Przygotowania Polski do Członkostwa w UE”, z obszernym aneksem dotyczącym rolnictwa.

Nowa orientacja PHARE 1998 - 2003

W ramach nowej orientacji, program PHARE został podzielony na 3 grupy:

1) Rozwój Instytucjonalny
W ramach tej grupy, od 1998 r. wspierane są projekty, których celem jest dostosowanie administracji rządowej i samorządowej do wymogów Unii Europejskiej. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest jednym z beneficjentów tej części programu PHARE. Zrealizowane projekty przyczyniały się do przygotowania kadr i dostosowania instytucji do wymogów acquis communautaire.
W ramach kolejnych edycji PHARE 1998, 1999, 2000, 2001, 2002 oraz 2003, resort rolnictwa zgłosił do realizacji 42 projektów rozwoju instytucjonalnego na łączną kwotę wsparcia unijnego 178,53 mln Euro. Wykaz projektów i ich budżety przedstawiono w załączniku 1.
Zgodnie z zawartym w dniu 24 grudnia 1998 roku Porozumieniem pomiędzy Polską i Wspólnotami Europejskimi rolę instytucji wdrażającej dla części PHARE - Rozwój Instytucjonalny pełni Jednostka Finansująco-Kontraktująca (JFK). Informacje na temat działania JFK oraz odnośnie realizowanych kontraktów w ramach projektów PHARE można znaleźć na stronie: www.cofund.org.pl. Za ogólną koordynację Programu odpowiada Urząd Komitetu Integracji Europejskiej (UKIE), gdzie umiejscowiony jest Pełnomocnik ds. Realizacji Programu (PAO – ang. Programme Authorising Officer) dla PHARE Rozwoju Instytucjonalnego. Poszczególne Memoranda Finansowe, jak również ogólne zasady wdrażania Programu znajdują się na stronach internetowych UKIE. /www.ukie.gov.pl/.

2) Spójność Społeczna i Gospodarcza (PHARE SSG)

W 2000 r., po wprowadzeniu instrumentów pomocy przedakcesyjnej realizujących politykę rozwoju regionalnego w Polsce (w ramach Agendy 2000), uruchomiono program PHARE Spójność Społeczna i Gospodarcza (PHARE SSG).
Celem programu PHARE SSG jest zmniejszenie opóźnień i nierówności w poziomie rozwoju regionów, wzmocnienie spójności społeczno-gospodarczej Polski poprzez promowanie aktywności gospodarczej, programowanie tworzenia nowych miejsc pracy, rozwiązywanie problemów społecznych, a także rozwój infrastruktury działalności gospodarczej. Program ten jest także instrumentem służącym rozwinięciu zdolności Polski do przygotowania i wdrażania w przyszłości programów operacyjnych współfinansowanych przez fundusze strukturalne (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Europejski Fundusz Społeczny) w ramach Celu 1 polityki strukturalnej UE.
Obok efektów rzeczowych, do najistotniejszych efektów programu PHARE SSG zaliczyć można:
• wzrost praktycznych umiejętności w zakresie programowania rozwoju regionalnego oraz przygotowania programów operacyjnych;
• wzrost świadomości zasad polityki regionalnej wśród potencjalnych beneficjentów;
• zdobycie praktycznych doświadczeń w zakresie efektywnego pozyskania środków.

3) Program Współpracy Przygranicznej PHARE (Cross Border Co-operation, CBC)

Celem programu PHARE CBC jest promowanie współpracy regionów przygranicznych z przyległymi regionami państw członkowskich Unii Europejskiej, a tym samym udzielanie im pomocy w przezwyciężaniu specyficznych problemów rozwojowych. Cele programu są zbieżne z celami Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG działającej w krajach członkowskich UE. Program PHARE CBC wspiera działania służące modernizacji i rozwojowi infrastruktury technicznej (w tym transportowej), ochronie środowiska, rozwojowi turystyki, aktywizacji przedsiębiorczości i współpracy około-biznesowej oraz rozwojowi zasobów ludzkich (edukacja, szkolenia). W ramach programu wykorzystywany jest także fundusz małych projektów euroregionalnych.
W ramach PHARE CBC realizowane są następujące programy: PHARE CBC Polska – Niemcy, Polska – Czechy i Polska – Słowacja oraz Polska – Region Morza Bałtyckiego.

Projekty PHARE - Rozwój Instytucjonalny, nadzorowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

W ramach programu PHARE 1998, Polska uzyskała wsparcie na łączną kwotę 64,667 mln EUR, z tego rolnictwo wykorzystało 7,5 mln EUR. Wysokość wsparcia w ramach edycji PHARE 1999 uległa znacznemu wzrostowi i osiągnęła łącznie 213,5 mln EUR, z tego na projekty rolnicze przeznaczono 27,6 mln EUR. Wśród działań zrealizowanych przez PHARE 1999 dla polskiej wsi i rolnictwa znalazły się przede wszystkim: budowanie systemu umożliwiającego przygotowanie instytucji sektora rolnego do wdrażania Wspólnej Polityki Rolnej, reforma kontroli weterynaryjnej oraz fitosanitarnej. W ramach PHARE 2000 nastąpił wzrost alokacji dla Polski. Całkowita kwota wsparcia wyniosła 484,36 mln EUR, z tego 38,8 mln EUR zostało wydatkowanych na współfinansowanie projektów zgłoszonych przez resort rolnictwa. Część z nich to kontynuacja projektów z lat poprzednich. Pozostałe dotyczyły m.in. wzmocnienia administracji rybołówstwa, kontroli żywności i wsparcia rozwoju weterynaryjnego systemu kontroli chorób oraz rozwoju i dostosowania weterynaryjnych laboratoriów do wymogów Unii Europejskiej. Realizowane były też projekty wspierające przygotowanie instytucji odpowiedzialnych w przyszłości za wdrażanie programów rozwoju obszarów wiejskich, programów rolno-środowiskowych i zalesieniowych oraz wcześniejszego przechodzenia na emeryturę.

Wsparcie z programu PHARE 2001 utrzymało się na podobnym poziomie jak z PHARE 2000. Całkowity budżet PHARE 2001 dla Polski wynosi 468,45 mln EUR, z tego 28,12 mln EUR na projekty zgłoszone przez resort rolnictwa. Krajowy programu PHARE 2001 dla rolnictwa został opracowany biorąc pod uwagę ustalenia Raportu Okresowego Komisji Europejskiej z 2000 r., priorytety ogólne Partnerstwa dla Członkostwa z 1999 r., a także zadania Narodowego Programu Przygotowania do Członkostwa. Wsparcie otrzymały m.in. projekty dotyczące: organizacji rynku rybołówstwa, wzmocnienia polskich służb doradczych dla rolników w zakresie metod produkcji rolnej zgodnych z wymogami ochrony środowiska, standardami weterynaryjnymi i kontroli żywności, budowy Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ang.: IntegratedAdministration& Control System) łącznie z Systemem Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Nadal też finansowane są działania służące przygotowaniu Polski do realizacji Wspólnej Polityki Rolnej, takie jak: szkolenia w zakresie organizacji wspólnego rynku oraz tworzenie Sytemu Informacji Rolnej.

W ramach PHARE 2002 z łącznej alokacji dla Polski w wysokości 394 mln euro, sektor rolny uzyskał wsparcie w wysokości 34,1 mln EUR. Działania realizowane w ramach tej edycji programu są zbieżne z Planem Działania (Action Plan) przygotowanym przez stronę polską we współpracy z Dyrekcją Generalną Rozszerzenie Komisji Europejskiej. Resort rolnictwa realizuje siedem projektów na łączną kwotę 34,1 mln Euro środków unijnych. Wspierają one m.in.: rozwój systemu instytucjonalnego dla zarządzania i wdrażania funduszy strukturalnych: Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (ang.:EAGGF – European Agricultural Guidance and Guarantee Fund) oraz Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa (ang.:FIFG - Financial Instrument for Fisheries Guidance), a także przygotowanie Agencji Rynku Rolnego do pełnienia funkcji Agencji Płatniczej dla części instrumentów wdrażanych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Pojawiły się również projekty z zakresu weterynarii służące poprawie kontroli TSE (ang.:Transmissible Spongiform Encephalophaty) oraz dotyczące budowy krajowego laboratorium badań weterynaryjnych w Puławach w Polsce. W ramach PHARE 2002 finansowane jest też utworzenie Zintegrowanego Systemu Informacji w Kwalifikacji i Obrocie Materiałem Siewnym.
Program PHARE 2003 zakładał kontynuację wcześniej podjętych działań ukierunkowanych na przygotowanie polskiej administracji do członkostwa w UE. Resort rolnictwa realizuje osiem projektów na kwotę 42,51 mln Euro środków unijnych. Łączna alokacja PHARE 2003 dla Polski wyniosła 402,8 mln euro. Część projektów jest kontynuacją rozpoczętych w roku 2002, m.in.: dotyczący kontroli TSE, inwestycji w Państwowym Instytucie Weterynarii w Puławach oraz dalszego wzmocnienia instytucji zaangażowanych we wdrażanie działań na rzecz rozwoju wsi finansowanych ze środków EAGGF. Zaproponowano również projekty mające na celu dalsze wzmocnienie administracji weterynaryjnej, fitosanitarno-nasiennej oraz rybołówstwa. Sfinansowane zostaną też projekty dotyczące zwalczania wścieklizny u zwierząt wolno żyjących w Polsce oraz doskonalenia Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (ang.:LPIS - Land Parcel Identification System) oraz metod kontrolnych technologii Geograficznych Systemów Informacji (ang.:GIS - Geographical Information Systems).

W 2002 roku rozpoczęły się prace nad rozszerzoną decentralizacją systemu wdrażania PHARE (ang.:EDIS - Extended Decentralised Implmentation System). W dniu 17 lutego 2005 roku nastąpiła notyfikacja Decyzji Komisji Europejskiej w sprawie powierzenia zarządzania pomocą w ramach programu PHARE agencjom wdrażającym w Polsce. Rozszerzona decentralizacja oznacza przejęcie przez stronę polską zadań kontrolnych ex–ante, sprawowanych do tej pory przez Reprezantację Komisji Europejskiej w Polsce /www.europa.delpol.pl/, związanych z realizacją projektów współfinansowanych przez UE. W szczególności dotyczy to wypełniania funkcji zarządzania finansowego i kontroli, a w tym zatwierdzania dokumentacji przetargowej oraz kontraktów z wykonawcami. Z dniem 1 lipca 2005 r. zadania pozostające po akredytacji EDIS w kompetencji Komisji, wykonywane dotad przez Reprezentację Komisji Europejskiej zostały przekazane bezpośrednio do Dyrekcji Generalnej ds. Rozszerzenia.

Program TRANSITION FACILITY

PHARE 2003 zakończył edycję programu pomocy przedakcesyjnej. Polska, jak również pozostali nowi członkowie Unii Europejskiej kontynuują jednak proces wzmacniania administracji oraz wdrażania prawodawstwa Unii Europejskiej w okresie po akcesji. Zadania te wymagają dużych nakładów finansowych. Z tego też względu Komisja Europejska zaproponowała dodatkowy program finansowy tzw.TRANSITION FACILITY, który pozwolił na dofinansowanie działań na rzecz wzmocnienia administracji, jakie są realizowane w okresie trzech lat po akcesji.
Komisja Europejska zaproponowała, aby tego typu instrument przejściowy był kontynuacją programu PHARE – Rozwój instytucjonalny, a tym samym aby zachowana została struktura organizacyjna realizacji tego programu, jaka została wypracowana w tracie jego wdrażania. Niniejszy program oparty jest głównie na opracowanym przez Komisję Kompleksowym Raporcie Monitorującym dla Polski z 2003 r. określającym szereg obszarów, w których niezbędna jest poprawa w zakresie przyjmowania, wprowadzania w życie oraz egzekwowania prawodawstwa wspólnotowego.
Zgodnie z Decyzją Komisji z dnia 29 listopada 2004 r. w sprawie wkładu finansowego w ramach środków przejściowych na wzmocnienie możliwości instytucjonalnych w PolscePolska otrzymała 49,9 mln euro, w tym resort rolnictwa: 4,57 mln euro. Wdrażane projekty dotyczą dalszego wzmocnienia służb weterynaryjnych oraz fitosanitarnych, jak również procesów programowania i wdrażania Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej i Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa
Decyzja Komisji z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie wkładu finansowego w ramach środków przejściowych na wzmocnienie możliwości instytucjonalnych w Polsce przewiduje wsparcie dla Polskina poziomie 39,19 mln euro, w tym na projekty rolnicze ok. 6,2 mln euro. Dotyczą one m.in.: kontroli wprowadzania do obrotu owoców i warzyw, nadzorowania współistnienia genetycznie zmodyfikowanych roślin oraz konwencjonalnego i ekologicznego rolnictwa, organów nadzorujących oraz certyfikujących w rolnictwie ekologicznym, zarządzania jakością w obszarze ochrony roślin i nasion. Zatwierdzone zostały również projekty z zakresu wzmacniania administracji weterynaryjnej oraz poprawy kontroli bezpieczeństwa żywności dotyczącego produkcji roślin uprawnych.
Decyzja Komisji z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie przyznania Rzeczpospolitej Polskiej wkładu finansowego w ramach środków przejściowychw celu rozwoju możliwości instytucjonalnych zakłada całkowity koszt działań finansowanych ze środków przejściowych na poziomie 22,13 mln euro, z czego kwota 2,21 mln euro obejmuje działania w ramach projektów rolniczych. Wdrażane projekty dotyczą rozwoju zintegrowanego systemu doradztwa rolniczego, wzmocnienia administracji weterynaryjnej oraz przygotowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do wdrażania nowej reformy WPR. W ramach TRANSITION FACILITY 2006 finansowany jest również projekt dotyczący budowy systemu kontroli produktów rolnych i środków spożywczych posiadających zarejestrowane Chronione Oznaczenia geograficzne (ChOG), Chronione Nazwy Pochodzenia (ChNP) oraz Świadectwa Specyficznego Charakteru (ŚSCh.).
Wykaz projektów realizowanych przez resort rolnictwa wraz z ich budżetami przedstawiono w załączniku 2.

Załącznik 1. Projekty PHARE realizowane przez resort rolnictwa w latach 1998-2003
Załącznik 2. Projekty TRANSITION FACILITY realizowane przez resort rolnictwa

Zmodyfikowany przez: Sławomir Mucha E-mail: slawomir.mucha@minrol.gov.pl Data utworzenia: 16.09.2014 13:51:03 Data ostatniej modyfikacji: 16.09.2014 13:51:03 Statystyka strony: - odsłon